Leiderschap kent vele gezichtspunten

Over leiderschap zijn meters boeken geschreven en nog wekelijks komen er nieuwe bij. Over leiderschap raken we nooit uitgepraat en ook nooit uitgelezen. Het is een boeiend onderwerp, in de breedte (de vormen die er zijn), maar vooral ook in de diepte (de thema’s die er leven).
Qua vormen betreft leiderschap het directeur-eigenaar zijn van een groot concern tot de eigen leiderschap van medewerkers. Daartussenin zit het grootste deel: het middenkader dat zelf leiding geeft aan een team of afdeling en van een hoger echelon leiding ontvangt.
In de coachingspraktijk komen ze allemaal. En elke leider heeft zijn eigen thema’s om uit te werken, soms hele grote en soms aspecten op de vierkante centimeter.
En, ….. alle elementen doen er toe!

Leidinggeven
Directeuren en middenmanagers moeten hun leiderschap elke dag verdienen èn nemen. Zij moeten in de spiegel kunnen kijken (reflectie op eigen doen en zijn) en gelijktijdig door het venster naar buiten kijken (de markt, de onderneming en de medewerkers zien).
Het gedrag van de leider is de afgelopen decennia sterk gewijzigd waardoor een scala aan leiderschapsstijlen is ontstaan, variabel toe te passen in verschillende situaties. Daar zit ook een van de doorslaggevende kwaliteiten van een goed leider: het durven schakelen tussen ‘sturen, volgen, opdrachten geven, coachen, instrueren, delegeren’. Het schakelen stoelt op de wisselwerking tussen de mate van sturing, de mate van ondersteuning en het competentieniveau van de medewerker. Er moet een duidelijke fit zijn tussen het gedrag van de leider en de situatie waarin hij met zijn medewerkers verkeert. Een combinatie van inschattingsvermogen en lef is vereist.
Leidinggeven bestaat in feite uit twee grote brokken: managen en leiden. Wordt de onderneming geleid door iemand met een zware dominantie op management, dan loopt alles wellicht efficiënt en op rolletjes. Is de leider teveel gericht op leiderschap dan beleven de medewerkers veel mooie (visie)discussies, ontwikkelen zij zich op inspirerende wijze en kunnen zij rekenen op de warme ondersteuning van de leiding.
In het eerste voorbeeld is er sprake van een bloedeloze onderneming, er is weinig menselijks en op termijn weinig inspiratie. In het laatste voorbeeld ligt het voor de hand dat de onderneming binnen een jaar of twee failliet gaat. Kortom: leidinggeven aan een onderneming vraagt een goede balans tussen management en persoonlijk leiderschap.

Leiderschap en coaching
Het komt veel voor dat mensen een coachingstraject aanvragen omdat zij beginnen in een leidinggevende functie, of er een ambiëren, of ervaren dat zij er in vastlopen. Aan de hand van een vragenlijst is het mogelijk te onderzoeken of de coachee dominant gedrag vertoont op management, dan wel op persoonlijk leiderschap. De coachingsvraag wordt waar nodig toegespitst op het aanleren van ontbrekende vaardigheden en het ontwikkelen van een attitude om de leiding te durven nemen. Gaat het slechts om vaardigheden dan is trainen en oefenen de geschikte route. Het ontwikkelen van een leiderschapsattitude vraagt meer speurwerk. Welke voorbeelden heeft iemand gehad, welke beslissingen zijn ooit genomen? Welke draken zijn verslagen en welke dromen mogen uitkomen? Mensen met ambitie om leiding te geven verwerven de management vaardigheden vrij vlot. Meer moeite hebben ze met de eigen identiteit als persoonlijk leider.

Persoonlijk leiderschap
Wat maakt een leider tot een leider? Het zijn vooral persoonlijke kwaliteiten en persoonlijke kleur. Natuurlijk zijn daarnaast competenties en een goede scholing van belang, maar echt doorslaggevend is het optimaal inzetten en hanteren van de eigen persoonlijkheid.
Criteria voor persoonlijk leiderschap zijn onder andere een hoge mate van introspectie en reflectie, de bereidheid de eigen schaduwkant onder ogen te zien, het vermogen om interne en externe ervaringen adequaat te hanteren, beseffen dat naast contract contact belangrijk is.

Binnen CoachNetwerk B.V. zijn een aantal coaches werkzaam die van het thema leiderschapscoaching hun expertise hebben gemaakt. Één daarvan is Margje Duursma, schrijfster van bovenstaand artikel en coach te Friesland.

Wilt u één van onze leiderschapscoaches ontmoeten of doorpraten over dit onderwerp, neem gerust contact op met José Mark, jose.mark@coachnetwerk, 0481 – 452 939 of met Lidwien Kamp, lidwien.kamp@coachnetwerk, 030 – 254 23 65.