Trouw blijven aan mezelf bij een dilemma

Dilemma’s zijn van alle tijden. Ze zijn bijzonder en je kunt er veel van leren. Het is belangrijk, dat een coach de coachee kan begeleiden in het keuze proces.

Een voorbeeld.

In de tweede sessie brengt coachee een situatie in, die hij heel erg lastig vindt. Hij is een ervaren leidinggevende en in het eerste gesprek hebben we vastgesteld, dat hij zich goed voelt in zijn baan. De coachdoelen die hij zich heeft gesteld, hebben vooral te maken met de behoefte aan verdieping. Hij geniet als leidinggevende veel vertrouwen van zijn medewerkers en de situatie waar hij over wil praten heeft daar mee te maken. Één van zijn medewerksters heeft hem twee weken geleden in vertrouwen genomen over het feit dat zij aan het solliciteren is bij een andere organisatie naar een baan in het verlengde van wat zij nu doet, op hetzelfde niveau ook, maar met zicht op promotie. Afgelopen vrijdag heeft zij het tweede gesprek gehad en een aanbod gekregen voor een contract. In het managementoverleg is bepaald, dat de functie van deze medewerkster over twee maanden komt te vervallen vanwege de reorganisatie. De afspraak in het management is, dat hierover met niemand zal worden gecommuniceerd. De maandag na het weekend heeft de medewerkster aan coachee verteld, dat zij na lang overwegen besloten heeft af te zien van de nieuwe baan, vooral omdat zij het in haar huidige functie zo naar haar zin heeft. Ook vertelde ze, dat dat voor een groot deel te maken heeft met de samenwerking met haar baas, met de coachee dus.
Coachee voelt zich klemgezet door deze situatie en vraagt aan mij wat hij er mee aanmoet. De menselijke kant zegt hem, dat hij het aan haar moet vertellen. Maar ongetwijfeld zal later duidelijk zijn, dat hij zich niet heeft gehouden aan de afspraak met het management. Hij voelt zich niet prettig bij de idee, dat hij over twee weken aan zijn medewerkster moet vertellen, dat haar baan er niet meer zal zijn over twee maanden. Vanuit zijn positie als manager heeft hij zich te houden aan afspraken, daar staat hij vierkant achter.

Bij een dilemma is het niet simpelweg een kwestie van kiezen tussen goed en fout of goed en slecht. Het is kiezen tussen twee mogelijkheden, die allebei goed zijn, er is voor beide mogelijkheden veel te zeggen. Omdat je niet beide mogelijkheden tegelijk kunt kiezen betekent de keuze voor het één, dat je het andere los moet laten. Dat kan pijnlijk zijn, of eng, of je riskeert ermee dat je ruzie krijgt, of dat je keuze niet in dank wordt afgenomen. Kiest de coachee er in het voorbeeld voor om het te vertellen, dan schendt hij de afspraak met het management, waaraan hij zich heeft gecommitteerd. Vertelt hij het niet, dan toont hij zich niet loyaal aan zijn medewerkster.
 
Het gaat bij het begeleiden van het keuzeproces van de coachee niet in eerste instantie om de keuze zelf, dat komt later. Met het stapsgewijze bekijken van het keuzeproces komen bij de coachee de belangrijkste overwegingen naar boven. Eigenlijk bewandelen we met de coachee dan het pad waar de coachee het dichtst komt bij trouw aan zichzelf te zijn. Daarvoor is het noodzakelijk om beide alternatieven en alle overwegingen en argumenten die daarbij horen op een rij te zetten. Dat veroorzaakt op de eerste plaats, dat de coachee gemakkelijker afstand kan nemen, beide alternatieven komen volledig in beeld, hij kan de primaire neiging om te kiezen voor één van beide mogelijkheden even opzij zetten. Hij kan de ruimte nemen om de keuze uit te stellen tot er meer duidelijkheid is over de vraag waar het precies om gaat.
 
Wanneer de coachee dan uiteindelijk de keuze maakt, valt hij samen met de overwegingen die horen bij de gemaakte keuze, en “mist” de overwegingen aan de andere kant. Het is dan vervolgens zinvol om met de coachee te bespreken hoe de schade aan de niet gekozen kant kan worden beperkt.
In het vooorbeeld; wanneer de coachee besluit het aan zijn medewerkster te vertellen, kan hij vervolgens zijn leidinggevende erover inlichten. Hij kan zijn overwegingen duidelijk maken en tonen, dat hij beseft dat hij zich niet heeft gehouden aan de afspraak. Op deze manier neemt hij verantwoordelijkheid voor zijn gedrag.
Wanneer hij er voor kiest zich te houden aan de afspraak met het management kan hij het initiatief nemen om dat tegen de medewerkster te vertellen, zodra er openheid hierover mogelijk is en haar uitleggen wat zijn beweegredenen zijn geweest.
Het gaat er in beide gevallen om, dat de coachee zowel aandacht besteedt aan de kant die hij kiest, als ook de kant die hij niet kiest.
 
Dilemma’s van deze aard zijn regelmatig aan de hand bij middle managers. Deze staan dan voor de keuze om te handelen vanuit de management positie of vanuit loyaliteit aan de medewerker. Het gaat er bij coaching om, dat de manager zichzelf leert kennen, dat hij zijn gevoeligheid voor conflictvermijding in beeld krijgt, te weten komt waar hij werkelijk voor wil staan, wie hij wil zijn voor zijn medewerkers. En dus ook, op welke manier hij het belang van de organisatie ziet en hoe hij zich hierin dienstbaar wil opstellen.
Wanneer de coachee het proces van het maken van de keuze bij een dilemma eenmaal bewust heeft doorlopen, zal hij bij een volgend dilemma gemakkelijker komen tot het maken van de keuze die in overeenstemming is met zijn persoonlijke waarden. En daarmee ervaart hij de kracht om trouw te zijn aan zichzelf.

Dit artikel is geschreven door Victor van Lieshout, coach bij CoachNetwerk B.V. met een eigen praktijk te Boven Leeuwen. Zie voor het profiel van Victor de coachpagina op onze website: www.coachnetwerk.nl.